Dagbók bæjarstjóra 2026: Vika 3
Dagbók bæjarstjóra 20.-26. júní
Tveir sendiherrar, tónlist og endurnýjað umboð í héraðspólitík eru meðal atriða í dagbók vikunnar. Lagareldisfrumvarpið sem dagaði uppi á Alþingi er enn til umfjöllunar.
Á laugardagsmorgun átti ég fund með pólska sendiherranum, Aleksander Kropiwnicki. Við ræddum um margt, meðal annars hraðan vöxt pólska hagkerfisins, mikilvægi tungumálanáms innflytjenda og annarar kynslóðar innflytjenda, áskoranir í fjöltyngdum skólum og þróun atvinnulífs á Vestfjörðum.
Um það bil var verið að mála nýjan regnbogafána á Silfurtorg, en sá gamli hafði veðrast burt. Von er á fleiri fánum í sveitarfélaginu í sumar.
Seinna um daginn fór ég á jómfrúardjass á Logni og um kvöldið á hátíðlega tónleika Novo-kvartettsins danska, hvort tveggja hluti af tónlistarhátíðinni Við Djúpið.
Að tónleikunum loknum—þegar komið var norðurfyrir almennan fótaferðatíma mínn—bauð danski sendiherrann til boðs í Safnahúsinu. Áhugavert var að heyra af ýmsu því sem gengið hefur á í tengslum við ásælni Trumps í Grænland.
Arna Westfjords Way Challenge-keppnin hófst í bítið á þriðjudeginum, en keppendur hjóla alla Vestfjarðaleiðina með ýmsum útúrdúrum.
Mein Schiff II kom til hafnar í fyrsta skipti og var forsvarsmönnum Hafna Ísafjarðarbæjar boðið til stuttrar athafnar af því tilefni. Þangað fór ég í félagi við Hilmar Lyngmo hafnarstjóra og Guðna Pál Viktorsson nýjan formann hafnarstjórnar eins og sagt var frá á málgagni hafnanna.
Áframhald á fjórðungspólitík
Ég birti á mánudag grein undir fyrirsögninni Mannabreytingar og sameiningarstopp (BB, Substack). Þar fjalla ég um mikla endurnýjun í sveitarstjórnum á kjálkanum eftir síðustu kosningar, en um 63% kjörinna fulltrúa voru það ekki á nýliðnu kjörtímabili.
Þá rek ég sögu afskrifaðrar sameiningar Árneshrepps og Kaldrananeshrepps. Um þetta skrifa ég:
Söguþráðurinn er allur hinn óheppilegasti og ekki til þess fallinn að styðja við eða flýta fyrir nauðsynlegum sameiningum sveitarfélaga á Vestfjarðakjálkanum. Það er alls óljóst hvort gerð verði önnur tilraun til sameininga á svæðinu, og sennilegt að mikil vinna og traust hafi farið fyrir lítið.
Á miðvikudagsmorgun lagði ég af stað með hluta fótboltaliðs Vestra í keppnisferðalag. Fjórðungsþing fór fram í fjarfundi um miðjan daginn, en ég gat ekki sinnt því. Þar var umboð mitt sem formaður Fjórðungssambandsins og Vestfjarðastofu framlengt um ár en þá mun Þórkatla Soffía Ólafsdóttir taka við keflinu. Þrír nýir stjórnarmenn koma inn sem ég hlakka til að vinna með.
Á fimmtudag fékk ég frí frá hliðarlínunorpi til að stýra fyrstu fundum stjórna Vestfjarðastofu og Fjórðungssambandsins, hvorum á eftir öðrum eins og hefð er fyrir. Fræðsla um störf og stöðu hvors batterís fyrir sig voru áberandi á fundunum. Fundina fékk ég að taka í kjallara gamla sjúkrahússins í Vestmannaeyjum, sem nú hýsa glæsilegar bæjarstjórnarskrifstofur.
Samstarf okkar á héraðsvísu er gríðarlega mikilvægt. Vestfjarðastofa sinnir ótal samhæfingarverkefnum fyrir hönd sveitarfélaga og ríkis, og ef við vöndum okkur í hagsmunagæslunni er hlustað á okkur—að minnsta kosti stundum.
Lagareldið gert upp
Bæjarins besta hefur verið að kalla eftir sjónarmiðum stjórnmálamanna um söguþráðinn í tengslum við það hvernig lagareldisfrumvarpið dagaði uppi. Ég svaraði svona:
Það var afskaplega leiðinlegt að frumvarp atvinnuvegaráðherra um lagareldi hafi ekki fengist afgreitt á lokadögum þingsins. Þar hefði þingið átt að standa betur saman við að klára mikilvægan lagabálk til að efla vöxt greinarinnar og stuðla að skilvirkara eftirliti og vöktun. Nú höldum við áfram í millibilsástandi, því þó það séu ekki allir sammála um hvernig ný lög eiga að líta út eru þó allir sammála um það þurfi ný lög. Skattarnir á greinina eru til dæmis of háir eins og þeir eru reiknaðir núna, fiskeldissjóðurinn enn óþarfur milliliður milli eldisins og sveitarfélaganna, eftirlitið brotakennt og útgáfa leyfa óskilvirk. Afleiðingin er að fjárfesting verður talsvert minni en hún hefði getað verið.
Um það af hverju málið fór ekki í gegn er kannski betra að þingmenn útskýri. En á almennum nótum virðist mér augljóst að erfitt sé að setja lög um þessa grein. Hún hefur mikið vægi en að mestu í fámennum byggðakjörnum fjarri höfuðborginni. Það eru til valdamiklir og ófeimnir hópar sem vilja stoppa sjókvíaeldi með öllu eða setja greininni svo miklar skorður að hún geti ekki þrifist. Starfsemin er flókin með tilliti til staðbundinna aðstæðna og líffræði. Og svo hefur hún fremur stutta hefð á Íslandi samanborið við til dæmis sauðfjárbúskap eða veiðar á villtum fiskistofnum. Allt vegur þetta saman til þess að nokkrar umferðir til að breyta lögunum hafa ekki borið árangur.
Ég vona þó að þessu verði gefið annað tækifæri og að málið fari inn á haustþing í einhverri mynd þannig að allavega hlutar fyrirhugaðra breytinga nái fram að ganga.
Arna Lára vísaði í sínu svari til afstöðu SFS og stjórnarandstöðuflokkanna, sem Ólafur Adolfsson vill ekki kannast við. Eydís Ásbjörnsdóttir alþingiskona og framsögumaður málsins skrifaði langa grein sem er talsvert málefnalegri og bragðmeiri en fyrirsögnin Valdatafl og viðskiptapólitík í lagareldi gefur tilefni til að ætla.
Ég hef rætt málið við fjölmarga upp á síðkastið og ég veit ekki enn hvað mér á að finnast um stöðu mála. En einhver lagfæring verður að koma inn á haustþing, svo mikið er víst.