Flřtilei­ir

S÷gußgrip

Upphaf byggðar á Eyri við Skutulsfjörð
Ef marka má orð Landnámu voru landnámsmenn í Skutulsfirði tveir, Helgi Hrólfsson og Þórólfur brækir. Helgi mun hafa komið fyrstur, gefið firðinum nafn og reist sér bæ. Nú er ekki vitað hvar bær hans stóð en Eyri (nú Bæjarhóllinn) hefur verið talin landnámsjörð. Lítið er vitað um Skutulsfirðinga á miðöldum annað en að á Eyri var risin kirkja árið 1200.

Allt til ársins 1765 bjuggu ekki aðrir á Skutulsfjarðareyri en heimilisfólkið á Eyri. Nokkur hús höfðu þó risið, aðallega pakkhús fyrir einokunarverslunina. Árið 1765 reisti Almenna verslunarfélagið íbúðarhús fyrir verslunarstjórann sem nú heitir Neðstikaupstaður.

Verslunarstaður og útgerðarbær
Íbúum tók þó ekki að fjölga neitt af ráði fyrr en einokun var aflétt í verslun á Íslandi árið 1788 og Skutulsfjarðareyri fékk kaupstaðaréttindi. Þá  komu norskir kaupmenn og reistu íbúðar- og verslunarhús þar sem við nú köllum Hæstakaupstað.

Mitt á milli þessara tveggja verslana reistu danskir kaupmenn verslun árið 1816 og fékk hún síðar heitið Miðkaupstaður. Sama ár missti Skutulsfjarðareyri kaupstaðaréttindi sín og var staðurinn gerður að úthöfn frá Grundarfirði. Árið 1866 endurheimti hann réttindin og nefndist eftir það Ísafjarðarkaupstaður.

Á síðustu áratugum 19. aldar var Ísafjörður með stærstu kaupstöðum landsins enda tryggði nálægðin við gjöful fiskimið næga atvinnu. Til sögunnar komu öflug fyrirtæki sem sigldu með saltfisk beint til Miðjarðarhafsins. Þá var Ísafjörður einnig miðsvæðis í hringiðu norskra hvalveiðistöðva.

Þegar kom fram á 20. öld var Ísafjörður enn í fararbroddi útgerðar á Íslandi. Hér var fyrst sett vél í bát og héðan voru fyrstu veiðar á rækju stundaðar. En útgerð er áhættusamur rekstur og hefur bæjarfélagið ekki farið varhluta af því frekar en önnur sveitarfélög á Vestfjörðum.

Ísafjarðarbær verður til
Fram til ársins 1866 var einungis eitt sveitarfélag í Skutulsfirði en eftir stofnun Ísafjarðarkaupstaðar urðu þau tvö, Ísafjarðarkaupstaður og Eyrarhreppur (Hnífsdalur og fjörðurinn). Árið 1971 voru þau sameinuð í eitt. Árið 1996 voru 6 sveitarfélög á norðanverðum Vestfjörðum sameinuð; Þingeyri, Mýrahreppur, Mosvallahreppur, Flateyri, Suðureyri og Ísafjörður, og fékk hið nýja sveitarfélag nafnið Ísafjarðarbær.

Þingeyri

Þingeyri við Dýrafjörð er forn verslunarstaður. Kauptún tók að myndast þar um miðja 19. öld. Þar var bækistöð bandarískra lúðuveiðimanna seint á 19. öld og franskir duggarar voru þar tíðir gestir. Á Framnesi í firðinum norðanverðum var um tíma rekin norsk hvalveiðistöð sem veitti fjölda manns atvinnu. Þingeyri var þannig í hringiðu erlends atvinnureksturs og í beinu sambandi við útlönd.

Flateyri
Á Flateyri við Önundarfjörð hefur verslun verið stunduð frá upphafi 18. aldar. Það var þó ekki fyrr en árið 1823 að Flateyri varð löggiltur verslunarstaður. Á síðari hluta 19. aldar hófst mikil þilskipaútgerð sem varð til þess að íbúum fjölgaði. Norski umsvifamaðurinn Hans Ellefsen reisti þar hvalveiðistöð árið 1889 og var hún eitt stærsta fyrirtæki landsins í sinni tíð. Árið 1922 var sveitarfélaginu skipt í Flateyrar- og Mosvallahrepp. Líkt og í öðrum sjávarþorpum á Vestfjörðum byggðu Flateyringar afkomu sína að mestu á fiskveiðum.

Suðureyri
Byggðin á Suðureyri við Súgandafjörð á sér ekki langa sögu. Í byrjun 20. aldar voru þar aðeins tvö íbúðarhús en upp úr því fór þeim að fjölga verulega enda fluttist fólk umvörpum á mölina til að vinna í fiski. Árið 1906 var fyrsti vélbáturinn keyptur til Suðureyrar og fimm árum síðar voru íbúarnir orðnir 200.  Smábátaútgerð hefur síðan verið öflug og sett mikinn svip á bæjarlífið á sumrin.

Hnífsdalur
Hnífsdalur er í fimm kílómetra fjarlægð frá Ísafirði. Hann er dæmigert fiskiþorp sem óx upp í kringum útgerð og fiskvinnslu. Fólki fjölgaði þar mjög á áratugunum fyrir og eftir 1900 en hefur frá þeim tíma farið heldur fækkandi.

 

 

Heimildir:
Jón Þ. Þór: Saga Ísafjarðar 1.-4. bindi. Ísafirði 1984-
Hjálmar R. Bárðarson: Vestfirðir. Reykjavík 1993.

Þorsteinn Jósepsson og Steindór Steindórsson: Landið þitt Ísland A-Ö. Reykjavík 1983.

Ljósmyndir úr Ljósmyndasafni Ísafjarðar

Vi­bur­adagatal
« AprÝl »
S M Ů M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      
Vefumsjˇn